FÖSTUDAGSHUGLEIÐINGAR UM FJÖLBREYTILEIKA

HUGLEIÐING VIKUNNAR: MANNRÉTTINDASKRIFSTOFA REYKJAVÍKURBORGAR

Þessi hugleiðing er löng og tilfinningaþrungin. Hún er um pólítíska sýn og árangur sem er ógnað af harðlínuhægri sem hefur tengt anga sína inn í hefðbundna stjórnmálaumræðu í aðdraganda sveitarstjórnakosninga. Ég hef lengi óskað mér að mannréttindi yrðu kosningamál, en ekki grunaði mig að það yrði vegna tilrauna til að afnema þau.

ÓRÁÐSÍAN Í RÁÐHÚSINU

Þó engar stefnuskrár hafi enn verið kynntar hjá framboðunum í Reykjavík eru hægri flokkarnir farnir að tala um hagræðingu í rekstri borgarsjóðs. Boðað er aukið aðhald, minni yfirbyggingu og færri gæluverkefni. 

Þetta kunnuglega stef er loðið að vanda. Fyrir utan eitt. Oddviti Sjálfstæðisflokksins ætlar að „spara hundruði milljóna“ með því að leggja niður mannréttindaskrifstofu borgarinnar. Hún kannast ekki við að mannréttindi séu fótum troðin í sveitarfélögum sem ekki hafa slíka skrifstofu. Skerpa þurfi fókusinn, einblína á lögbundna þjónustu og sleppa aukaatriðum.

AUKAATRIÐIN

Nú veit ég ekki hvernig Sjálfstæðisflokkurinn greinir á milli aðal- og aukaatriða, en mannréttindi eru almennt talin leggja grunn að góðu samfélagi. Við vitum að mannréttindi eru víða fótum troðin og að ekkert sveitarfélag er þar undanskilið. Við vitum líka að þau réttindi sem hafa áunnist eru viðkvæm fyrir afnámi eins og mýmörg dæmi sanna.

Aðgerðaráætlun borgarinnar í jafnréttis- og mannréttindamálum inniheldur yfir 100 aðgerðir sem lúta að öryggi, tækifærum og mannréttindum fólks. Það eru meðal annars aðgerðir gegn kynbundnum launamun og kynbundnu ofbeldi, aðgerðir í þágu aðgengis og atvinnuþátttöku fatlaðs fólks, aðgerðir til að stuðla að öryggi og þátttöku jaðarsettra barna í frístundum og margt fleira. Allt lýtur þetta að grundvallarmannréttindum sem fram til þessa hefur ríkt þverpólítísk sátt um að tryggja.

EN ÞARF ÞETTA?

Mannréttindaskrifstofan hefur ekki alltaf verið til og hún er ekki lögbundin. En ef fólki er alvara með ábyrgan rekstur borgarsjóðs (jafnvel þó við sleppum öllu sem viðkemur velferð borgarbúa og góðu starfsumhverfi) þá er mannréttindaskrifstofan skynsamlegasta leiðin til að sinna þeim verkefnum sem borginni ber að sinna.

Mannréttindaskrifstofan var sett á laggirnar til að fylgja eftir mannréttindastefnu borgarinnar. Hvort tveggja var unnið í þverpólítískri sátt með það að markmiði að skerpa fókus og skýra ábyrgð á verkefnum. Fram að því hafði málaflokkurinn þurft að reiða sig á að fólk á hinum ýmsu sviðum og skrifstofum tæki að sér afmörkuð verkefni til viðbótar við aðra vinnu, af mismiklum áhuga, þekkingu eða metnaði.

Í vor verða 20 ár liðin frá samþykkt fyrstu mannréttindastefnu Reykjavíkurborgar. Á þessum tíma hafa bæði stefnan og skrifstofan margsannað mikilvægi sitt gagnvart þeim sem hafa haft fyrir því að setja sig inn í söguna, verkefnin, pólítíkina og árangurinn.

AF HVERJU LÁTA ÞAU ÞÁ SVONA?

Hugmynd Sjálfstæðisflokksins um að leggja niður mannréttindaskrifstofu er í takt við alþjóðlegt bakslag gegn jafnrétti, fjölbreytileika og inngildingu. Hún er vanhugsuð og popúlísk tilraun að ganga í augu harðlínuhægrisins af ótta við fylgistap til Miðflokksins.

Miðflokkurinn hefur nefnilega þá pólítísku stefnu að leggja niður mannréttindaskrifstofu. Ekki af rekstrarlegum ástæðum, heldur hugmyndafræðilegum. Miðflokknum er alveg sama þó að trans börn þori ekki að taka strætó heim úr félagsmiðstöðinni á kvöldin. Honum er sama þó konur séu á lægri launum en karlar og hann er beinlínis á móti því að fólk af erlendum uppruna njóti hér sjálfsagðra réttinda og tækifæra. Þess vegna lætur Miðflokkurinn eins og mannréttindaskrifstofan sé óvinur borgarbúa og þess vegna elur hann á upplýsingaóreiðu um hundruðir milljóna sem fari í að skrifa forræðishyggjureglur um barnaafmæli.

Sjálfstæðisflokkurinn þarf að gera upp við sig hvað hann ætlar að gera. Ætlar hann að rjúfa áratuga þverpólítíska samstöðu um mannréttindi fyrir bandalag með harðlínuhægrinu? Þá þýðir ekki að beita fyrir sig rekstarrökum, því þau halda ekki vatni. Ef Sjálfstæðisflokkurinn ætlar að taka þátt í að grafa undan mannréttindum þá verður hann að segja það hreint út.

BAKSLAGIÐ

Internetið er fullt af pick-me-konum sem fullyrða að femínismi sé óþarfur. Þeim er svarað, m.a. hér, með því að þessi meinti óþarfi sé einmitt vegna femínisma. Þær geti valið í hverju þær eru, við hvað þær vinna, hvort þær eignast börn, hvað þær kjósa og hvort þær taka þátt í femínískri baráttu vegna femínískrar baráttu.

Ef Sjálfstæðisflokkurinn heldur að mannréttindaskrifstofan sé óþörf, þá mætti svara með sama hætti. Ástæðan fyrir þeim árangri sem hefur náðst undanfarna áratugi er þverpólítísk samstaða um mannréttindastefnuna og framfylgd hennar (eftir að jaðarsett fólk hafði barist öldum saman fyrir áheyrn, viðurkenningu, stefnu og réttindum).

Hvort tveggja, pick-me-konurnar og daður Sjálfstæðisflokksins við harðlínuhægrið, er hættulegt. Réttindin sem við höfum eru dýrmæt og viðkvæm. Við verðum að standa vörð um þau, hvort sem aðförin að þeim er studd með fjárhagslegum eða fasískum rökum.

Mannréttindi mega sannarlega fá meira pláss í kosningabaráttunni. Sér í lagi vona ég að þeir flokkar sem kenna sig við femínisma, fjölbreytileika, velferð og jöfnuð láti í sér heyra, standi vörð um málaflokkinn og kynni framsæknar hugmyndir um aukið jafnrétti, aukinn fjölbreytileika og aukna inngildingu í Reykjavík. Því það er það sem við þurfum.

Bestu kveðjur,

Sóley