FÖSTUDAGSHUGLEIÐINGAR UM FJÖLBREYTILEIKA

HUGLEIÐING VIKUNNAR: KVENNAATHVARF OG KNATTSPYRNA

Undanfarnar vikur hef ég verið í enn einni sæluvímunni yfir samtakamætti kvenna. Það er ekkert betra.

Internetið mitt er stútfullt af myndum af allskonar útfærslum á peysunni Skjól. Uppskriftin af þessari símynstruðu peysu var hönnuð til styrktar Kvennaathvarfinu, með tilvísun í ofbeldismynstur í samböndum. Konur voru hvattar til að rjúfa það og breyta uppskriftinni að vild. Áskoruninni hefur sannarlega verið vel tekið, yfir 8000 uppskriftir hafa selst fyrir um 27 milljónir króna. Auk þess hafa langflestar prjónakvennanna breytt sniði eða mynstri með einhverjum hætti, svo eiginlega engar tvær peysur eru eins.

Annað stórkostlegt átak er á vegum Women‘s aid í Bretlandi . Samtökin hafa vakið athygli á þeirri óhuggulegu staðreynd að heimilisofbeldi eykst þegar enska landsliðið spilar á heimsmeistaramótinu. Slagorðið „He‘s coming home“ var notað fyrir fjórum árum. Þá var bent á að heimilisofbeldi jókst um 38% ef liðið tapaði og 26% ef það vann og að 1,6 milljón kvenna og barna þyrfti ekki síður á stuðningi að halda en landsliðið. Í ár er slagorðið „The other kick-off. Sadly we are not talking about the football.“ Þar er bent á að í stað þess að hlakka til að fyrsta flauts dómarans, kvíði þúsundir fyrir því að leikurinn verði flautaður af. 

SAMTAKAMÁTTUR

Slagorð alþjóða knattspyrnusambandsins er „Football unites the world“. Íþróttin er ekki bara holl og góð fyrir líkama og sál, heldur er henni ætlað að veita gleði og innblástur og sameina iðkendur, starfsfólk og áhangendur.

Fótbolti er vinsælasta íþróttagrein í heimi og hefur umtalsverð áhrif á innviði, skipulag og hagkerfi. Skipulag og uppbygging nýrra hverfa gerir ráð fyrir knattspyrnu, skóla- og frístundastarf gerir ráð fyrir knattspyrnuiðkun, viðskipta- og menningarlíf tekur tillit til helstu viðburða í knattspyrnu og fjárhagsáætlanir ríkis og sveitarfélaga gera ráð fyrir uppbyggingu og viðhaldi knattspyrnuinnviða svo dæmi séu nefnd.

Þó vissulega sé fótbolti hollur og góður og skemmtilegur og sameinandi, þá á hann sér skuggahliðar sem við vitum öll af. Enn eru uppi rökstuddar áhyggjur af klefamenningu, fordómum, markaleysi og jafnvel ofbeldi meðal iðkenda. Ótal spillingarmál hafa komið upp í fótboltafélögum og -samböndum, bæði á Íslandi og alþjóðlega. Og ofbeldi meðal áhangenda er því miður viðvarandi vandamál.

SAMHENGI

Víkjum aftur að Kvennaathvarfinu. Yfir helmingur af rekstrarfé þess byggir á frjálsum framlögum frá almenningi. Þær eru að sjálfsögðu himinlifandi yfir 27 milljónunum, en sú upphæð er samt bara mjög lítill hluti af því sem þarf. Draumur þeirra er að byggja hús sem getur þjónustað þær 700 konur sem leita til þeirra á hverju ári. Slík bygging mun kosta hundruð milljóna ef vel á að vera og er því enn ekki orðin að veruleika.

Á sama tíma er verið að undirbúa nýjan þjóðarleikvang fyrir knattspyrnu sem er áætlað að muni kosta 7-18 milljarða króna (ég vek athygli á að fyrir bara vikmörkin væri hægt að byggja a.m.k. 20 kvennaathvörf). Leikvangurinn verður vissulega fjármagnaður af allskonar hlutum sem hagkerfi knattspyrnunnar reiðir sig á, s.s. framlög úr viðskiptalífinu, sjónvarpsréttar- og auglýsingatekjur og hver veit hvað. En aðgengi að þeim fjármunum er samt ekki fyrir hvern sem er. Og þessi samanburður er bara á litla Íslandi. 

Knattspyrnuhagkerfi heimsins inniheldur upphæðir sem enginn skilur. Dæmi: Erling Braut Haaland (sem ég elska auðvitað og mun kannski einhvern tímann skrifa um) er með 27 milljónir punda á viku. Ekki íslenskra króna í einni söfnun. Og hann er bara einn af mörghundruð.

SKILGREINIGNARVALDIÐ



Við erum svo vön því að láta feðraveldið segja okkur hvernig hlutirnir eiga að vera að okkur finnst geggjað þegar prjónakonur safna 27 milljónum fyrir Kvennaathvarfið, sem hefur ekki efni á að byggja skjól fyrir þolendur heimilisofbeldis á sama tíma og við erum til í að byggja þjóðarleikvang, hvort sem hann mun kosta 7 eða 18 milljarða. Við kinkum kolli þegar það er (hr)útskýrt fyrir okkur að svona þurfi þetta að vera af því að knattspyrna sé svo sameinandi, góð og uppbyggileg, jafnvel þótt við vitum af öllum skuggahliðum hennar. 

Svo það sé sagt, þá er ég ekki að alhæfa um iðkendur, starfsfólk eða áhangendur íþróttagreinarinnar og ég hef ekkert á móti fótbolta sem slíkum. Það er samt stórskrítið að við getum ekki boðið þolendum ofbeldis upp á betri þjónustu og stundað meiri forvarnir gegn ofbeldi á sama tíma og við upphefjum, dýrkum, fjármögnum og skipuleggjum líf okkar í kringum þessa íþróttagrein. Pælum aðeins í því.

Bestu kveðjur,

Sóley