FÖSTUDAGSHUGLEIÐINGAR UM FJÖLBREYTILEIKA

MENNINGARHORN VIKUNNAR: TVENNT GEGGJAÐ

Ég verð seint kölluð menningarviti og hef hvorki áhuga né burði til að fara að breyta föstudagshugleiðingunum í menningargagnrýni til frambúðar. Nú stenst ég þó ekki mátið, því að undanförnu hef ég séð tvennt svo frábært að ég vildi óska að öll heimsbyggðin fengi að njóta. Annað er einskonar leikrit, en þó eiginlega kórtónleikar. Hitt er sjónvarpssería.
 

MERGUR

Mergur er skilgreint sem tón- og sviðsverk í Tjarnabíói. Verkið er byggt á útskriftarverki Katrínar Lóu Hafsteinsdóttur þar sem við hlustum á hefðbundinn íslenskan kór syngja lög í anda íslenskra ættjarðarljóða. Í stað þess að mæra ættjörðina, fjalla lögin þó aðallega um líkamsstarfsemi og líkamsvessa sem við þekkjum öll en fæst okkar tala um nema í mjög vernduðu umhverfi. Blæðingar, njálgur, gröftur, legvatn, sviti og flasa koma við sögu í lögunum, í texta sem er haganlega fyrirkomið í dásamlega fallegum sönglögum.

Þessi lýsing hljómar hræðilega, ég geri mér grein fyrir því. En verkið er dásamlegt. Það er fallegt, ógeðslegt, brjálæðislega fyndið og vekur upp spurningar um hvað þykir eðlilegt að mæra og hvað ekki. Af hverju eru til milljón lög um náttúruna en næstum engin um líkamana okkar?
 

ÖLHUNDEN BERIT

Í spilara RÚV má finna norska sjónvarpsseríu í fjórum þáttum um mann sem er afhjúpaður opinberlega sem hrottalegt nettröll. Til að forðast ofsóknir dulbýr hann sig sem konu og í kjölfarið á sér stað atburðarás þar sem við kynnumst nágrönnum hans, fólkinu á hverfisbarnum, femínískum uppistandara, starfsfólki sjónvarpsstöðvar, starfskonum neyðarmóttöku vegna nauðgana og gamalli konu á bekk.

Það er stórkostlegt að fá að fylgjast með uppgjöri þessa fólks við sjálft sig og samfélagið. Og ekki síður er stórkostlegt að þættir sem fjalla um gróft og hrottafengið kynbundið ofbeldi, bæði í net- og raunheimum, geti kallað fram samkennd og hlýhug.
 

ÖGRUNIN

Bæði Mergur og Berit ögra hinu viðtekna. Eftir Merg velti ég fyrir mér af hverju okkur finnast hverir fallegir en líkamsvessar ógeðslegir? Hvenær var ákveðið hvaða hlutar náttúrunnar væru aðdáunarverðir og hverjir ekki? Ættum við kannski að leyfa okkur að dást að því stórkostlega fyrirbæri sem líkamar eru með öllu sem þeim fylgir? Líka að blóðinu, svitanum og horinu, sem allt gegnir lykilhlutverki varðandi heilsu okkar og líðan?

Fyrir utan að draga upp svo átakanlega raunsanna mynd af breysku fólki á tímum kvenhaturs og fordóma, vekur Berit upp spurningar um hvað það er sem skapar samkennd, skilning og vilja til að vera góðar manneskjur. Þurfum við að ganga í gegnum allan hryllingin sem aðalpersónurnar mega þola, eða getum við fundið leið til að skilja og virða reynsluheim fólks sem er ólíkur okkar eigin? Getum við fundið til hvert með öðru og hjálpast að við að koma í veg fyrir að vanlíðan okkar bitni á fólkinu í kringum okkur?
 

ENGIN SVÖR

Ég veit ekki hvort ég finn nokkurn tímann svör við þessum spurningum. En spurningarnar eru hollar og munu fylgja mér áfram. Ég mæli eindregið með því að þið kaupið ykkur miða á Merg og horfið á Ölhunden Berit. Ég öfunda þau ykkar sem eiga það eftir.

Bestu kveðjur,
Sóley